Voor iedereen die zich druk maakt over zaken waar hij geen invloed op heeft, is dit artikel. We leggen je uit hoe je werkt met de Circle of Control, Influence en Concern, een model uit het legendarische boek The 7 Habits of Highly Effective People van Stephen Covey. Het krachtigste wat je kunt doen om impact te maken, is binnen je eigen cirkel blijven. In dit artikel leer je wat die cirkels zijn, hoe ze werken, en hoe je ze toepast: eerst op jezelf, daarna op de mensen waarmee jij werkt.
Inhoudsopgave
Luister hier ook naar de mini-podcast over the circle of control:
Wat is de Circle of Control, Influence en Concern?
De Circle of Control is een model van Stephen R. Covey, bekend van zijn boek: The 7 Habits of Highly Effective People. In dit model beschrijft Covey drie concentrische cirkels die samen laten zien hoe jij je aandacht, energie en gedrag richt. De kernvraag die het model stelt is simpel: ben je bezig met iets waar je écht invloed op hebt, of verspil je je energie aan iets buiten jouw bereik?
De drie cirkels heten: de Circle of Control, de Circle of Influence en de Circle of Concern. Ze staan voor drie niveaus van betrokkenheid. Wat jij doet en denkt, bepaalt in welke cirkel je beweegt. En dus ook of je in beweging komt, of vastloopt. Hieronder lees je wat elke cirkel inhoudt, en waarom het zo belangrijk is dat je het verschil leert herkennen.
Circle of Control
De Circle of Control is de binnenste cirkel. Dit is alles waar jij volledige controle over hebt. Hier vallen je gedrag, je keuzes, je woorden, je planning, je grenzen, je houding en je reactie op wat er gebeurt. Alles wat jij zelf doet of nalaat. Dit is de enige plek waar je altijd invloed hebt, waar je zelf kunt sturen, ongeacht de omstandigheden. Als je vanuit deze cirkel handelt, voel je meer regie. Niet omdat alles makkelijk is, maar omdat je beweegt vanuit iets wat van jou is.
Circle of Influence
De Circle of Influence ligt daar net buiten. Hier bevinden zich de dingen waarop je wel invloed hebt, maar geen volledige controle. Denk aan hoe je collega op jou reageert, de sfeer in je team, of een klant wel of niet verder wil met je aanbod. Jouw gedrag heeft hier wél effect, maar het eindresultaat is niet alleen van jou afhankelijk. In deze cirkel kun je bewegen, beïnvloeden en uitnodigen, maar je kunt niets afdwingen. Je hebt invloed, geen macht.
Circle of Concern
De buitenste cirkel is de Circle of Concern. Dit is alles waar je je zorgen over maakt, maar waar je geen controle of invloed op hebt. Denk aan het wereldnieuws, het politieke klimaat, het gedrag van mensen die jou niet kennen, economische ontwikkelingen of besluiten van bovenaf waar jij geen stem in hebt. Veel mensen besteden onbewust een groot deel van hun energie aan deze cirkel. Ze maken zich druk, raken gefrustreerd, maar kunnen niets veranderen. Juist daarom is het essentieel dat je dit leert herkennen: hoe meer aandacht je geeft aan wat buiten jouw bereik ligt, hoe meer machteloosheid je voelt.
Zo pas je het toe op jezelf
Iedereen kent het moment dat je het gevoel hebt geleefd te worden. Dat er van alles op je afkomt, en je hoofd vol zit. Je bent bezig, maar je komt nergens. Je bent moe, maar je weet niet waarvan. En het lukt je niet meer om te onderscheiden wat belangrijk is, wat dringend is, en wat eigenlijk helemaal niet van jou is.
Dat is precies waar de Circle of Control helpt. Niet als truc, maar als richting. Als je weer helder wilt denken, moet je eerst helder gaan kijken. Door te doen wat er in jouw controle ligt, vergroot je jouw Flow! Dit model helpt je om dat wat speelt op te delen in drie lagen: wat jou raakt, wat jij kunt beïnvloeden, en wat van jou is. En dan kies je bewust waar je wilt instappen.
Stap 1: Herken wanneer je vastloopt
Vaak begint het subtiel. Een mail die je blijft lezen. Een gesprek dat door je hoofd blijft gaan. Een taak waar je tegenaan hikt. Iets in je lijf voelt gespannen, maar je weet niet precies waarom. Je merkt dat je verstrakt, maar blijft toch doorgaan.
Een veelgemaakte reactie is om dan nóg harder te werken. Of afleiding te zoeken. Maar dat helpt niet. Wat je nodig hebt is pauze. Even stilstaan. En jezelf één simpele vraag stellen:
Waar ben ik nu mee bezig, en is dat eigenlijk wel van mij?
Voorbeeld: je blijft malen over iets wat je leidinggevende heeft gezegd. Het houdt je bezig, je voelt je er kleiner door. Maar je hebt geen controle over zijn toon, over zijn oordeel, over zijn agenda. Wat je wél hebt, is invloed op je interpretatie. En wat je volledig in de hand hebt, is wat jij ermee doet. Blijf je erin hangen? Of plan je een gesprek? Of schrijf je het van je af? Dat is de verschuiving: van zorgen naar actie.
Stap 2: Maak het zichtbaar
Pak pen en papier. Of open een leeg document. Teken drie cirkels. Concern, Influence, Control. Niet te moeilijk maken. Het hoeft niet mooi. Het hoeft alleen duidelijk te zijn. Je kunt dit doen als dagstart, als reflectie op een situatie, of midden in een gesprek met jezelf.
Schrijf in elke cirkel wat je bezighoudt:
- Wat raakt me?
- Wat zou ik willen veranderen?
- Wat kan ik nu doen?
Het werkt omdat je je brein dwingt om onderscheid te maken. Zolang alles door elkaar loopt, voelt alles belangrijk. Maar zodra je het uitsplitst, zie je het: het meeste is niet van jou. En wat wél van jou is, is vaak klein. En dus haalbaar.
Voorbeeld: je wilt “je leven op orde krijgen”. Grote wens. Veel lading. Maar totaal onduidelijk wat dat betekent. Je maakt de cirkels. In de buitenste cirkel schrijf je: de woningmarkt, de inflatie, wat je ouders vinden. In de middelste: hoe je omgaat met afwijzingen, je netwerk, je keuzes. In het midden komt: vandaag je financiën op een rij zetten. Een uur. Meer niet. Maar het is van jou. En je kunt het doen.
Stap 3: Kies iets kleins wat je zelf in gang kunt zetten
Veel mensen blijven hangen in grote doelen. Ze willen meer rust. Of meer controle. Of meer balans. Maar je kunt rust niet plannen. Controle niet forceren. Balans niet afvinken. Wat je wél kunt doen, is gedrag kiezen dat daarbij past. Eén actie. Vandaag.
Een goede richtlijn: het moet binnen een uur uitvoerbaar zijn, zonder hulp van anderen.
Voorbeelden:
- Je voelt je gestrest → je plant 45 minuten offline werktijd in, zonder schermen
- Je mist focus → je schrijft drie prioriteiten op en sluit je inbox
- Je voelt je geleefd → je zegt één afspraak af en gebruikt dat uur voor reflectie
- Je bent overprikkeld → je zet je telefoon uit tijdens de lunch
Het maakt niet uit wat je kiest, zolang het van jou is. En zolang het niet afhankelijk is van de reactie van een ander. Je bouwt geen grip op door te wachten. Je bouwt grip door te handelen binnen je bereik.
Stap 4: Maak er een ritueel van
De kracht van dit model zit niet in een eenmalige toepassing. Het is een manier van kijken. Hoe vaker je jezelf traint om onderscheid te maken tussen wat je bezighoudt en wat van jou is, hoe sneller je jezelf terugbrengt naar rust en richting.
Je kunt dit bijvoorbeeld elke ochtend doen als start van je dag. Of na elk gesprek waarin je geraakt bent. Of als vast onderdeel van je weekreflectie. Sommige mensen gebruiken het letterlijk in hun agenda. Anderen hebben de drie cirkels op hun whiteboard staan. Wat werkt, werkt. Als je het maar doet.
Wat je hoort, is niet onwil.
Wat je hoort, is: “Ik voel geen invloed.”
Wat je doet? Je erkent dat. En daarna beweeg je naar eigenaarschap.
Zo begeleid je anderen naar hun cirkel van controle
Je kent het wel. Een klant die vastloopt. Een collega die blijft herhalen waarom iets niet lukt. Een deelnemer die allerlei redenen aandraagt waarom het nu niet het moment is. En ergens weet je: ze zitten klem. Niet omdat ze niets kunnen, maar omdat ze hun aandacht op de verkeerde plek hebben gericht.
Mensen die langdurig in de buitenste cirkel denken, verliezen hun grip. Ze maken zich zorgen, voelen frustratie, ervaren druk. Maar ze komen niet in beweging. Niet omdat ze niet willen, maar omdat ze niet meer zien waar ze wél kunnen bewegen. Hier ligt jouw rol. Jij helpt mensen terug naar wat van hen is.
Herken de taal van machteloosheid
Concern-denken klinkt vaak als realisme, maar het is vermomde machteloosheid. Je hoort het in uitspraken als:
- “Het heeft toch geen zin, want het beleid verandert constant.”
- “Cliënten werken gewoon niet mee.”
- “Ik kan dit soort dingen nou eenmaal niet.”
- “Mijn team doet nooit wat ik zeg.”
- “De markt is op dit moment gewoon ongunstig.”
Wat iemand eigenlijk zegt is: ik zie geen opties meer. Ik voel me klein. En ik weet niet waar ik moet beginnen. Als begeleider is dit je eerste taak: niet corrigeren, niet oplossen, maar herkennen. En dan ruimte maken.
Breng de cirkels in als tool, niet als theorie
Je hoeft het model niet uit te leggen. Je hoeft geen PowerPoint te maken. Vaak werkt het juist beter als je het klein houdt. Teken drie cirkeltjes op een papier, in je notitieboek, of in de kantlijn van je coachgesprek. Terwijl de ander praat, stel jezelf de vraag: waar beweegt deze persoon nu?
Zet er een stip in. Benoem het hardop.
“Volgens mij zitten we nu in de buitenste cirkel. Het raakt je, maar je hebt er geen invloed op. Zullen we samen kijken waar je wél controle over hebt?”
Dat is de beweging. Van machteloosheid naar regie. Niet door het probleem kleiner te maken, maar door het eigenaarschap helder te trekken.
Voorbeeld: een teamlid zegt: “De communicatie loopt altijd scheef in dit project.” Jij tekent de cirkels. Vraagt: “Wat ligt hier buiten jouw invloed?” Antwoord: hoe anderen reageren. “Wat kun jij wel beïnvloeden?” Antwoord: hoe jij communiceert, wat je wel of niet terugkoppelt, waar je duidelijkheid brengt. Je helpt iemand verplaatsen, niet veroordelen.
Bouw het in je communicatie en programma’s
Je kunt de cirkels niet alleen in gesprekken gebruiken, maar ook in je content, in je platform of op je website. Kijk maar:
- In je FAQ: neem bezwaren op als “Wat als ik geen tijd heb?” en vertaal dat naar gedrag: “Jij bepaalt zelf hoeveel tijd je inzet. Begin met 10 minuten per dag.”
- In je salespagina: toon aan dat je mensen niet belooft dat alles verandert, maar dat ze leren waar hun invloed ligt, en daar grip op krijgen.
- In je community of leeromgeving: stel vragen als “Wat kun jij vandaag kiezen?” of “Waar ligt jouw eerstvolgende stap?”
Het doel is steeds hetzelfde. Je helpt mensen om niet in hun hoofd te blijven, maar in hun kracht te stappen. Niet in de analyse, maar in gedrag.
Gebruik SMART-doelen om eigenaarschap tastbaar te maken
Zodra mensen wél willen, maar niet weten hoe, is het tijd om te concretiseren. SMART-doelen zijn geen planningsmodel, maar een manier om iets in de Circle of Control te trekken. Je maakt gedrag meetbaar, uitvoerbaar en verantwoordelijk.
Voorbeelden:
- “Ik wil meer rust” wordt “Ik plan elke werkdag een half uur offline reflectietijd.”
- “Ik wil meer klanten” wordt “Ik publiceer drie keer per week een aanbod op LinkedIn.”
- “Ik wil dat mijn team beter samenwerkt” wordt “Ik start elke maandag met een check-in van 15 minuten.”
Je maakt gedrag kleiner, maar daarmee maak je de kans op beweging groter.
Veelgemaakte fouten en praktische tips
Dit zijn de fouten die je het vaakst ziet bij jezelf of bij anderen als het gaat om de Circle of Control, Je:
- werkt onbewust in de cirkel van een ander (en raakt daardoor zelf ook vast)
- wilt de ander laten bewegen, in plaats van ruimte maken voor eigenaarschap
- geeft direct een oplossing, zonder erkenning van frustratie of machteloosheid
- stelt doelen buiten de eigen cirkel (zoals gedrag van anderen, resultaten of gevoelens)
- denkt dat één uitleg genoeg is, maar dit is herhaaltaal
Wat is de volgende stap?
Wil jij meer impact maken in je eigen werk, of juist zelfregie stimuleren bij de mensen die jij begeleidt?
Dan is de Circle of Control geen model, maar een mindset. Een taal die je kunt integreren in gesprekken, programma’s en communicatie.
Heb je hulp nodig bij het toepassen van de Circle of Control? Plan een gratis Focus sessie met mij in, ik help je de focus te verleggen!